Rehabilitacja oddechowa przeżywa właśnie swój renesans. Poszukiwane są skuteczne i jednocześnie bezpieczne metody przeciwdziałania skutkom choroby. Dowiedz się dlaczego ćwiczenia oddechowe wykorzystywane są powszechnie podczas hospitalizacji i czy są w stanie pomóc pacjentom zmagającym się nie tylko z COVID-19.
Trudności z oddychaniem to poważny objaw którego nie należy bagatelizować. Poniższy artykuł przedstawia temat ćwiczeń oddechowych w rehabilitacji. Nie sugerujemy leczenia na własną rękę, jeśli odczuwasz któreś z wspomnianych objawów koniecznie skonsultuj się z lekarzem.
Trening mięśni oddechowych (IMT)
Na samym początku warto wspomnieć o bardzo istotnym fakcie bez którego trudno będzie Ci zrozumieć ideę którą reprezentuje Inspiratory Muscle Training. Otóż pewna szczególna grupa mięśni bierze czynny udział w procesie oddychania. Ich praca pozwala rozszerzać i zwężać klatkę piersiową co umożliwia powietrzu dostanie się do nawet głęboko położonych dróg oddechowych.
Jak każde inne mięśnie mogą ulec zmęczeniu na skutek długotrwałej i ciężkiej pracy lub po prostu mogą być zbyt słabe z powodu np. siedzącego trybu życia. Jeśli nie trenujesz i prowadzisz raczej mało aktywny styl życia to z pewnością nie raz złapała Cię zadyszka po przebiegnięciu kilkudziesięciu metrów lub szybkim wejściu po schodach. Dzieje się tak ponieważ Twoje mięśnie oddechowe są słabe i nie są w stanie pracować wydajnie podczas wysiłku.
Ćwiczenia oddechowe są rozwiązaniem pozwalającym wzmocnić wspomniane mięśnie i ułatwić Ci oddychanie. Ich sprawność okazuje się kluczowa dla naszego zdrowia i sprawności fizycznej.
Mięśnie oddechowe możesz trenować na różne sposoby, ale jednym z najprostszych jest wykorzystanie trenażerów oddechowych. Wykorzystują one regulowany opór aby poddawać mięśnie stopniowanemu wysiłkowi i stymulować je do rozwoju. To dokładnie tak jak trening na siłowni. Co jakiś czas podnosisz większy ciężar i stajesz się silniejszy.
Przykładowy protokół treningowy z wykorzystaniem urządzeń marki POWERbreathe (jednego z czołowych producentów trenażerów) to 30 oddechów dwa razy dziennie.
To niecałe 5 minut każdego dnia, a co ważne, skuteczność tego programu została potwierdzona badaniami. Ciężko chyba znaleźć wymówkę by nie poświęcić 5 minut, prawda?
Trening oddechowy w dobie pandemii
Ze względu na nagłe pojawienie się pandemii, aktualnie dysponujemy niewielką ilością opracowań analizujących rolę ćwiczeń oddechowych w przeciwdziałaniu niewydolności oddechowej spowodowanej wirusem Sars-CoV-2.
Istnieją natomiast solidne podstawy naukowe sugerujące, że ćwiczenia oddechowe pomagają zmniejszyć ryzyko powikłań pooperacyjnych i przyspieszyć powrót do sprawności po wyjściu ze szpitala, także osób z niewydolnością oddechową.
Rehabilitacja oddechowa podczas hospitalizacji
Powszechnie wykorzystuje się ćwiczenia oddechowe w okresie przedoperacyjnym aby ułatwić pacjentom dojście do siebie po zabiegu i zminimalizować ryzyko powikłań. W efekcie odpowiednio prowadzonej i wczesnej rehabilitacji oddechowej istnieje niższe ryzyko pogorszenia stanu pacjenta w trakcie zabiegu.
W okresie hospitalizacji pacjentów pozytywne efekty przynosi trening oddechu z wykorzystaniem trenażerów POWERbreathe. Stymulują one mięśnie oddechowe do pracy, zapobiegając ich osłabieniu i wspomagając powrót do zdrowia.
Poprawa wydolności fizycznej po przebytym COVID-19
Jak wiadomo choroba wywoływana wirusem SARS-CoV-2 wpływa destrukcyjnie na układ oddechowy. Usprawnienie go powinno stanowić główny cel rehabilitacji, aby pacjent mógł jak najszybciej wrócić do pełnej sprawności i aktywności fizycznej. Podstawą takiej rehabilitacji są oczywiście ćwiczenia wzmacniające mięśnie oddechowe. Trenażery oddechowe z serii medycznej POWERbreathe mogą ułatwić ten proces także w przypadku pacjentów po COVID którzy zdążyli wyzdrowieć.
To z pewnością bezpieczniejsze i bardziej komfortowe rozwiązanie ze względu na możliwość rozpoczęcia ćwiczeń praktycznie od każdego stanu zdrowia. Nie można jednak zapominać, że urządzenia do ćwiczeń oddechowych mają kontakt z ustami, a więc i śliną co wymaga ostrożności i najwyższych standardów higieny ze względu na łatwość rozprzestrzeniania się wirusów. Zwłaszcza jeśli z POWERbreathe korzystają osoby z podejrzeniem zakażenia.
Osłabienie mięśni wdechowych po odłączeniu od respiratora
Część pacjentów z niewydolnością oddechową, także w wyniku COVID-19 wymaga pomocy w oddychaniu i tutaj zastosowanie ma respirator. Zapewnia on wentylację płuc i podnosi szanse pacjentów nawet w ciężkim stanie.
Patrząc jednak z dalszej perspektywy trzeba pamiętać, że przyczynia się on do osłabienia mięśni oddechowych.
Nie jest więc zaskoczeniem, że pacjenci odłączeni od respiratora wymagają skrupulatnej rehabilitacji oddechowej, aby jak najszybciej powrócić do zdrowia i sprawności.
„Głównym czynnikiem ryzyka odłączenia pacjentów od wentylacji mechanicznej są słabe mięśnie wdechowe. Niestety, niezamierzoną konsekwencją wentylacji mechanicznej jest gwałtowny rozwój osłabienia mięśni wdechowych, który sprzyja trudnościom po odłączeniu od respiratora.”
Scott Powers, Professor-Department of Applied Physiology/Kinesiology-University of Florida.
Przeprowadzone badania naukowe wykazują związek między niską wydajnością mięśni oddechowych, mechaniczną wentylacją i powikłaniami oddechowymi. Co istotne jednak, to wykazano również, że trening IMT ułatwia powrót do samodzielnego oddychania i skraca pobyt pacjentów w szpitalu.
- Ćwiczenia siły mięśni wdechowych ułatwiają powrót do samodzielnego oddychania pacjentów których początkowo nie udało się odłączyć od respiratora – badania randomizowane
- Ćwiczenia mięśni wdechowych ułatwiają odzwyczajanie się od wentylacji mechanicznej wśród pacjentów przebywających na oddziale intensywnej terapii – przegląd systematyczny
Ćwiczenia oddechowe pomagają wrócić do zdrowia
Po przebytej chorobie COVID-19 ruchomość przepony może być zmniejszona, a u zdrowych osób wykonuje ona aż 80% pracy związanej z oddychaniem!
W efekcie pacjent odczuwa płytki oddech, wzrost zmęczenia i duszności, a także rośnie wydatek energetyczny podstawowych czynności. Brak tchu jest powszechny po ostrym COVID-19, ale poprawia się dzięki ćwiczeniom oddechowym i nauce prawidłowej techniki oddychania.
Sprawne mięśnie oddechowe ułatwiają oddychanie pełną piersią i zapewniają lepszą wentylację płuc.
Celem techniki „kontroli oddychania” jest normalizacja wzorców oddechowych i zwiększenie wydolności mięśni oddechowych, takich jak przepona. Jeśli dodatkowo popracujesz nad ich wzmocnieniem, nie minie dużo czasu aż zauważysz znaczną poprawę samopoczucia i kondycji fizycznej. Nie musisz być sportowcem żeby ucieszyć się z efektów.
Najbardziej powszechne formy ćwiczeń mogą być jednak zbyt forsujące zaraz po wyzdrowieniu. Warto wtedy sięgnąć po inne, dedykowane rozwiązania. Taką właśnie rolę pełnią trenażery oddechowe POWERbreathe.
